ახალციხე სამხრეთ საქართველოს რეგიონის — სამცხე-ჯავახეთის — მთავარი ქალაქია. ბევრი ტურისტი მას ვარძიისკენ მიმავალ გზაზე გაივლის, მაგრამ ქალაქი ცალკე გაჩერებას იმსახურებს: აქ დგას საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ციხე — რაბათი, ახლოს კი თვალწარმტაცი საფარის მონასტერია. ეს სტატია უცხოელ სტუმრებსაც და ადგილობრივ მოგზაურებსაც გამოადგება. გიამბობთ, რა ვნახოთ.
ცოტა ისტორია
სახელწოდება ახალციხე „ახალ ციხეს" ნიშნავს. შუა საუკუნეებში ქალაქი სამცხის ათაბაგების — ჯაყელების საგვარეულოს — სამფლობელოების ცენტრი იყო, ძლიერი ფეოდალებისა, რომლებიც ფაქტობრივად სამხრეთ საქართველოს მართავდნენ.
XVI–XIX საუკუნეებში რეგიონი ოსმალეთის იმპერიის ხელში იყო, და ახალციხე ოსმალური საფაშოს ცენტრად იქცა. ამ დრომ დატოვა მეჩეთი, მედრესე და სხვა ნაგებობები. 1828 წელს, რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს, ქალაქი რუსეთის იმპერიის კონტროლქვეშ გადავიდა.
ახალციხე მრავალეროვანი იყო: აქ ცხოვრობდნენ ქართველები, სომხები, ებრაელები, თურქები და სხვა ხალხები. ამას ეკლესიები, სინაგოგები და ძველი კვარტლები გვახსენებს.
რაბათის ციხე
რაბათი ციხე-კომპლექსია ქალაქის თავზე, ბორცვზე. ის 2010-იანი წლების დასაწყისში მასშტაბურად აღადგინეს, და დღეს სამხრეთ საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ღირსშესანიშნაობაა. რესტავრაციამ სპეციალისტებში კამათი გამოიწვია, მაგრამ კომპლექსი ძლიერ შთაბეჭდილებას ტოვებს.
რა არის შიგნით:
- ციხის კედლები და კოშკები ქალაქისა და მთების ხედით;
- აჰმედიეს მეჩეთი (XVIII საუკუნე) მოოქროვილი გუმბათით;
- მინარეთი;
- მედრესე;
- მართლმადიდებლური ეკლესია;
- ჯაყელების სასახლე და ბაღები;
- სამცხე-ჯავახეთის ისტორიული მუზეუმი არქეოლოგიური აღმოჩენებით, იარაღით, საყოფაცხოვრებო ნივთებითა და რეგიონის კოლექციით;
- კაფეები, რესტორნები და სასტუმრო ტერიტორიაზე.
რჩევა: მიდით საღამოსკენ — მზის ჩასვლისას ციხე განსაკუთრებით ლამაზია, საღამოს კი განათება ირთვება.
საფარის მონასტერი
საფარა მონასტერია ახალციხიდან დაახლოებით 10–12 კმ-ში, ტყიან ხეობაში. ის ჯაყელების საგვარეულო მონასტერი იყო. წმინდა საბას მთავარი ტაძარი (XIII–XIV საუკუნეები) ცნობილია ფრესკებით, მათ შორის ჯაყელთა ოჯახის წევრების გამოსახულებებით.
მონასტერი მოქმედია, ატმოსფერო მშვიდი და თავმოყრილია. ხეობაში მიმავალი გზა თვალწარმტაცია.
სხვა ადგილები ქალაქში
- ძველი ქალაქი რაბათის გარშემო — ქუჩები სხვადასხვა ეპოქის სახლებით.
- სინაგოგები — შეხსენება წარსულში ახალციხის დიდ ებრაულ თემზე.
- სომხური ეკლესიები — სომხური მოსახლეობის კვალი.
როგორ მივიდეთ
- თბილისიდან — დაახლოებით 3–3,5 საათი მანქანით გორისა და ბორჯომის გავლით, ან მარშრუტკით დიდუბის ავტოსადგურიდან.
- ბორჯომიდან — დაახლოებით 1 საათი.
- ბათუმიდან — გოდერძის უღელტეხილით (ზაფხულში) ან ქუთაისისა და ბორჯომის გავლით.
- ქუთაისიდან — ბორჯომის გავლით.
როგორ შევუთავსოთ მოგზაურობას
ახალციხე მთელი რეგიონისთვის მოსახერხებელი ბაზაა:
- ვარძია — თამარ მეფის ეპოქის კლდეში ნაკვეთი მონასტერი, დაახლოებით 1–1,5 საათის სავალზე. გზად — ხერთვისის ციხე მდინარეების შესართავის თავზე.
- ბორჯომი — მინერალური წყაროები, პარკი, გოგირდის აუზები.
- აბასთუმანი — კლიმატური კურორტი და ობსერვატორია.
- ჯავახეთი — მაღალმთიანი ტბები ფარავანი, ხანჩალი, მადათაფა.
- გოდერძის უღელტეხილი — მთიან აჭარასა და ბათუმში.
მარშრუტი 2 დღით
- დღე 1: ბორჯომი → ახალციხე (რაბათი, მზის ჩასვლა) → ღამის თევა.
- დღე 2: საფარა დილით → ხერთვისი → ვარძია → დაბრუნება ახალციხეში ან თბილისში.
სად ვიცხოვროთ
ახალციხეში არის სასტუმროები, საოჯახო სასტუმროები და რაბათის ტერიტორიაზე სასტუმროც კი. საცხოვრებელი თბილისსა და ბორჯომზე იაფია.
სამზარეულო
სამცხე-ჯავახეთის სამზარეულო ნოყიერია: მესხური კერძები, ხინკალი, ყველი, კარტოფილის კერძები, ხორცი. გასინჯეთ ადგილობრივი ცომეული და მესხური ხაჭაპური.
რჩევები
- კომფორტული ფეხსაცმელი — რაბათში ბევრი საფეხური და აღმართია.
- ჩაცმის წესები მეჩეთსა და ტაძრებში: დაფარული მხრები და მუხლები, ქალებისთვის ტაძრებში — თავსაფარი.
- ამინდი: ახალციხე დაახლოებით 1000 მ სიმაღლეზე მდებარეობს — ზაფხულში დღისით ცხელა, მაგრამ საღამოები გრილია; ზამთარში ცივა.
მოკლედ
ახალციხე ვარძიისკენ მიმავალ გზაზე მხოლოდ გასაჩერებელი პუნქტი არ არის. აღდგენილი რაბათის ციხე მეჩეთით, მინარეთით, ეკლესიითა და მუზეუმით სამხრეთ საქართველოს რთულ, მრავალეროვან ისტორიაზე მოგვითხრობს, საფარის მონასტერი კი ჯაყელთა საგვარეულოს ფრესკებს ინახავს. აქ ღამე გაათიეთ, მზის ჩასვლა რაბათში დახვდით — და მეორე დღეს ვარძიისკენ გაემართეთ.
