კახეთი ღვინის მხარედ არის ცნობილი, მაგრამ ის უძველესი მონასტრების მხარეცაა. ბევრი მათგანი ვენახებს შორის დგას, ზოგიერთი კი საუკუნეების განმავლობაში თავად აყენებდა ღვინოს. თუ კახეთში ორი-სამი დღით მიდიხართ, მარშრუტში ორი-სამი მონასტერი მაინც ჩართეთ — ისინი ერთმანეთთან ახლოსაა და დეგუსტაციებთან ადვილად ერწყმის. ასეთი მარშრუტისთვის ბუნებრივი ბაზაა თელავი.
ალავერდი
ალავერდის ტაძარი საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ტაძარია, მისი გუმბათი დაახლოებით 50 მეტრზე აიწევს. დღევანდელი შენობა მეთერთმეტე საუკუნის დასაწყისშია აგებული იმ მონასტრის ადგილას, რომელიც მეექვსე საუკუნეში იოსებ ალავერდელმა — ცამეტ ასურელ მამათაგან ერთ-ერთმა — დააარსა. ტაძარი ალაზნის ველის შუაგულში დგას და მისი სილუეტი კავკასიონის ფონზე შორიდან ჩანს.
რა უნდა ვიცოდეთ:
- მონასტერში მოქმედებს მარანი, სადაც ბერები ქვევრში ძველი ტექნოლოგიით აყენებენ ღვინოს. ალავერდის სამონასტრო ღვინო მთელ საქართველოშია ცნობილი.
- სექტემბერში აქ ალავერდობა იმართება, რომელზეც მომლოცველები და მიმდებარე სოფლების მცხოვრებლები ჩამოდიან.
- ტერიტორიას გალავანი აკრავს, შიგნით ბაღი და სასახლის ნაგებობების ნაშთებია.
იყალთო
იყალთოს მონასტერი თელავიდან რამდენიმე კილომეტრშია. ის მეექვსე საუკუნეში ზენონმა, კიდევ ერთმა ასურელმა მამამ დააარსა. მეთორმეტე საუკუნეში აქ მოქმედებდა აკადემია — შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სასწავლებელი, სადაც ღვთისმეტყველებას, ფილოსოფიას, ასტრონომიასა და მეღვინეობას სწავლობდნენ. გადმოცემით, აქ სწავლობდა შოთა რუსთაველი, „ვეფხისტყაოსნის" ავტორი.
ტერიტორიაზე შემორჩენილია აკადემიის ნანგრევები და ძველი ქვევრების მარანი — იმის მოწმობა, რომ მეღვინეობას აქ ისევე სერიოზულად სწავლობდნენ, როგორც ფილოსოფიას.
გრემი
გრემი მეთექვსმეტე საუკუნის სამეფო ციტადელია, კახეთის სამეფოს ყოფილი დედაქალაქი. ბორცვის მწვერვალზე დგას აგურის მთავარანგელოზთა ეკლესია, რომელსაც კოშკებიანი გალავანი აკრავს. შიგნით ფრესკებია, ერთ-ერთ კოშკში კი სამეფოს ისტორიის პატარა მუზეუმი და სადამკვირვებლო მოედანია.
გრემი გზიდან შთამბეჭდავად გამოიყურება მთების ფონზე — კარგი გაჩერებაა თელავიდან ყვარლისკენ მიმავალ გზაზე.
ნეკრესი
ნეკრესის მონასტერი მეოთხე-მეექვსე საუკუნეებში დაარსდა და საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ძეგლია. ის ალაზნის ველის თავზე, მთის ტყიან ფერდობზე დგას. ავტოსადგომიდან მონასტრამდე ციცაბო გზა ადის; სეზონზე პატარა შატლი დადის, მაგრამ ბევრი ფეხით ადის (20–30 წუთი).
ასვლის ჯილდოა სიჩუმე, უძველესი ეკლესიები და განსაცვიფრებელი ხედი: მოწმენდილ დღეს მთელი კახეთი კავკასიონამდე ჩანს.
შუამთა
თელავთან ახლოს, ტყეში, გომბორის უღელტეხილისკენ მიმავალ გზაზე მდებარეობს ძველი შუამთა მეხუთე-მეშვიდე საუკუნეების სამი ეკლესიით და ახალი შუამთა — მეთექვსმეტე საუკუნის მოქმედი დედათა მონასტერი. აქ ზაფხულშიც გრილა და ძალიან მშვიდი ატმოსფეროა.
როგორ დავგეგმოთ მარშრუტი
დღე 1 (თელავიდან):
- იყალთო — 30–40 წუთი.
- ძველი და ახალი შუამთა — 1 საათი.
- სადილი თელავში.
- ალავერდი — 1 საათი.
- საღამოს — დეგუსტაცია ერთ-ერთ მარანში.
დღე 2:
- გრემი — 1 საათი.
- ნეკრესი — 1,5 საათი ასვლით.
- ყვარელი — ღვინის გვირაბი ან მარანი.
- გადასვლა სიღნაღში ან დაბრუნება თბილისში.
როგორ მივიდეთ
თბილისიდან თელავამდე მარშრუტკები სამგორისა და ორთაჭალის ავტოსადგურებიდან დადის — გზას 2–2,5 საათი სჭირდება გომბორის უღელტეხილით ან დაახლოებით 3 საათი საგარეჯოს გავლით. თავად მონასტრებში ტაქსით ან მძღოლთან ერთად მოსახერხებელია — საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ბევრ მათგანამდე არ მიდის.
ჩაცმის წესები
ყველა ჩამოთვლილი მონასტერი მოქმედია:
- ქალებს — თავსაფარი და მუხლს ქვემოთ ქვედაბოლო (ხშირად შესასვლელში გაიცემა);
- მამაკაცებს — გრძელი შარვალი;
- მხრები დაფარული;
- ტაძარში ჩუმად ილაპარაკეთ და მსახურების დროს უნებართვოდ ნუ გადაიღებთ.
მონასტრები და ღვინო
საქართველოში ეკლესიისა და ღვინის კავშირი ძალიან ღრმაა. გადმოცემით, წმინდა ნინომ თავისი ჯვარი ვაზისგან გააკეთა, მონასტრები კი საუკუნეების განმავლობაში ინახავდნენ მეღვინეობის ცოდნას. სამონასტრო ღვინის გასინჯვა ალავერდსა და ზოგ სხვა სავანეში შეიძლება — იკითხეთ სამონასტრო მაღაზიაში.
როდის წავიდეთ
- გაზაფხული — ახალი სიმწვანე და აყვავებული ბაღები.
- შემოდგომა — რთველის სეზონი, მონასტრებისა და მარნების შეხამების საუკეთესო დრო.
- ზაფხული — ველზე ცხელა, შუამთასა და ნეკრესში კი გრილა.
- ზამთარი — წყნარი და უხალხო, თოვლიანი კავკასიონის ხედებით.
მოკლედ
კახეთის მონასტრები უძველესი ისტორიაა ვენახებს შორის. ადით ნეკრესში ხედისთვის, დადექით ალავერდის გუმბათქვეშ, იპოვეთ ძველი ქვევრი იყალთოს აკადემიაში და დატკბით გრემით მთების ფონზე. თელავში ორი დღე მთავარის სანახავად საკმარისია — და ღვინოსაც დარჩება დრო.
