აჭარული ხაჭაპური — გამდნარი ყველის „ნავი" გულითა და კარაქის ნაჭრით — საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი კერძია. კარგი ამბავი ისაა, რომ მისი მომზადება სახლშიც შეიძლება სპეციალური ღუმელის გარეშე. მთავარია სწორი ცომი, შესაფერისი ყველი და ცხელი ღუმელი. ქვემოთ — სანდო რეცეპტი ოთხი საშუალო ხაჭაპურისთვის და რჩევები.

ინგრედიენტები

ცომი (4 ნავისთვის):

  • 500 გ ხორბლის ფქვილი;
  • 300 მლ თბილი რძე (ან 150 მლ რძე და 150 მლ მაწონი ან კეფირი);
  • 7 გ მშრალი საფუარი;
  • 1 ჩ. კ. შაქარი;
  • 1 ჩ. კ. მარილი;
  • 2 ს. კ. მცენარეული ზეთი ან 30 გ გადნობილი კარაქი.

გულსართი:

  • 300 გ იმერული ყველი;
  • 300 გ სულგუნი;
  • 1 კვერცხი ყველში (სურვილისამებრ);
  • ცოტა რძე ან წყალი, თუ ყველი მშრალია.

მისართმევად:

  • 4 კვერცხის გული;
  • 40–60 გ კარაქი;
  • 1 კვერცხი კიდეების წასასმელად.

რით შევცვალოთ ქართული ყველი

საზღვარგარეთ მცხოვრებთათვის:

  • იმერული → რბილი მწნილის ყველი ან ბრინძისა და ხაჭოს ნარევი;
  • სულგუნი → პიცის მოცარელა ან ნებისმიერი გაწელვადი ყველი;
  • თუ ყველი ძალიან მლაშეა, 1–2 საათით წყალში ან რძეში დაალბეთ.

კარგი სახლის კომბინაციაა ნახევარი მოცარელა და ნახევარი ბრინძა.

ნაბიჯი 1. ცომი

  1. საფუარი და შაქარი თბილ რძეში გახსენით და 10 წუთით დატოვეთ, სანამ ქაფი არ გაჩნდება.
  2. ფქვილი მარილთან ერთად გაცერით, ჩაასხით რძე საფუართან ერთად და ზეთი.
  3. 7–10 წუთის განმავლობაში მოზილეთ რბილი, ოდნავ წებოვანი ცომი.
  4. დააფარეთ და თბილ ადგილას 1–1,5 საათით დატოვეთ, სანამ ორჯერ არ გაიზრდება.

თუ ცომი ხელზე ეკვრის, ხელები ზეთით დაისვით და ბევრ ფქვილს ნუ დაამატებთ — თორემ კიდეები გამაგრდება.

ნაბიჯი 2. გულსართი

ორივე ყველი გახეხეთ ან დაფშვენით და აურიეთ. თუ ნარევი მშრალია, დაამატეთ 2–3 კოვზი რძე ან ერთი კვერცხი. გაყავით ოთხ ნაწილად.

ნაბიჯი 3. ნავის ფორმირება

  1. ცომი ოთხად გაყავით და თითოეული 5 მმ სისქის ოვალად გააბრტყელეთ.
  2. გრძელ კიდეებზე ცოტა ყველი დაალაგეთ და კიდეები შუისკენ რულეტივით შემოახვიეთ.
  3. ბოლოები მჭიდროდ შეაერთეთ — მიიღებთ ნავის ფორმას კიდეებით.
  4. შუა ნაწილი გაწელეთ, რომ გულსართს ადგილი ჰქონდეს.
  5. ყველი შუაში ჩაალაგეთ.

ნაბიჯი 4. გამოცხობა

  1. ღუმელი 230–250 °C-მდე გაახურეთ — რაც უფრო ცხელია, მით უკეთესი.
  2. ხაჭაპური საცხობ ქაღალდიან ფირფიტაზე დადეთ.
  3. კიდეებს ათქვეფილი კვერცხი წაუსვით.
  4. აცხვეთ 10–12 წუთი, სანამ ცომი არ შეიბრაწება და ყველი არ ადუღდება.
  5. ამოიღეთ, ყველში კოვზით ჩაღრმავება გააკეთეთ და ფრთხილად ჩადეთ გული.
  6. კიდევ 1–2 წუთით დააბრუნეთ ღუმელში — გული თხევადი უნდა დარჩეს.

ნაბიჯი 5. მირთმევა

ღუმელიდან ამოღებისთანავე ყველზე კარაქის ნაჭერი დადეთ და ცხლად მიირთვით. ჭამამდე ჩანგლით აურიეთ გული, კარაქი და ყველი, შემდეგ კიდეები მოგლიჯეთ და ჩააწეთ.

ხშირი შეცდომები

  • ცივი ღუმელი. 180 °C-ზე ცომი შრება, სანამ ყველი დნება.
  • სქელი ცომი. ძირი თხელი უნდა იყოს.
  • მხოლოდ მოცარელა. უგემური გამოვა — აუცილებლად დაამატეთ მლაშე ყველი.
  • გული თავიდანვე. გამოცხვება. გული მხოლოდ ბოლოს.

ვარიანტები

  • მინი-ნავები — იმავე ცომიდან 8 პატარა ხაჭაპური.
  • კვერცხის გარეშე — მხოლოდ ყველი და კარაქი.
  • მწვანილით — ყველში დაჭრილი ქინძი ან კამა.
  • ფენოვან ცომზე — სწრაფი ვარიანტი მზა ცომით.

რა მივაყოლოთ

მსუბუქი სალათი პომიდვრით, კიტრითა და მწვანილით, მაწონი, ცივი ტარხუნა ან თეთრი რქაწითელი. ხაჭაპური ნოყიერია, ამიტომ დანარჩენი მსუბუქი უნდა იყოს.

როგორ შევინახოთ და გავაცხელოთ

აჭარული ხაჭაპური საუკეთესოა ღუმელიდან პირდაპირ. თუ მაინც დარჩა, გული არ დაუმატოთ: ყველიანი ნავი გააციეთ, საკვებ აპკში გაახვიეთ და მაცივარში ერთ დღემდე შეინახეთ. გასაცხელებლად 200 °C-ზე 5–7 წუთით ღუმელში შედგით, შემდეგ კი ახალი გული და კარაქი დაამატეთ და კიდევ ერთი წუთით დააბრუნეთ.

რამდენი ადამიანისთვის

ოთხი საშუალო ნავი ოთხი ადამიანის სრული სადილია სალათთან ერთად. თუ საუზმეულად აკეთებთ, იმავე ცომისგან 8 პატარა ნავი გამოვა — სტუმრებისთვის ეს უფრო მოსახერხებელია, რადგან ყველას თავისი პატარა „ნავი" ექნება.

ცომი მაწვნით

მაწვნიანი ცომი უფრო რბილი და ოდნავ მომჟავოა — ასე აცხობენ ბევრ ქართულ ოჯახში. თუ მაწონი არ გაქვთ, ნატურალური იოგურტი ან კეფირი გამოდგება.

მოკლედ

რბილი ცომი, მლაშე და გაწელვადი ყველის ნარევი, ძალიან ცხელი ღუმელი და გული ბოლოს — აი მთელი საიდუმლო. მოამზადეთ აჭარული ხაჭაპური სახლში და ბათუმის გემო თქვენს სამზარეულოში იქნება.