საქართველოდან ცარიელი ხელით იშვიათად მიდიან — და ჩემოდანში ყველაზე ხშირად საჭმელი და სასმელი ხვდება. ეს გასაგებია: ქართული გემოს სახლში გამეორება და მეგობრებისთვის გაზიარება გინდა. შევკრიბეთ ოცი გემრიელი სუვენირი, რჩევებით, სად ვიყიდოთ და როგორ წავიღოთ.
სასმელები
1. ქვევრის ღვინო. მთავარი სუვენირი. წაიღეთ ერთი ბოთლი ქარვისფერი ღვინო მაინც (ქისი, რქაწითელი, მწვანე) და ერთი წითელი საფერავი. ჯობია მარანში ან ღვინის სპეციალიზებულ მაღაზიაში იყიდოთ. კარგი ბოთლი 25–70 ლარი ღირს.
2. ნახევრად ტკბილი წითელი. ხვანჭკარა ან ქინძმარაული — კარგი საჩუქარი მათთვის, ვისაც მშრალი ღვინო არ უყვარს. დარწმუნდით, რომ ეტიკეტზე სწორი რეგიონია მითითებული.
3. ჭაჭა. ქარხნული ბოთლი ლამაზ შეფუთვაში ან დავარგებული ყვითელი ჭაჭა. შინნახადის პლასტმასით წაღებას ნუ აპირებთ.
4. ბრენდი. 6–10 წლის ქართული ბრენდი მცოდნეებისთვის სერიოზული საჩუქარია.
5. ლაღიძის წყლები. ტარხუნა და მსხალი მინის ბოთლებში.
6. ბორჯომი. რამდენიმე ბოთლი მინერალური წყლის მოყვარულებისთვის.
7. ქართული ჩაი. შავი ან მწვანე ჩაი გურიიდან ან აჭარიდან.
სანელებლები და სოუსები
8. უცხო სუნელი. საქართველოს გარეთ ძნელად საშოვნელი სანელებელი, ლობიოსა და საცივის აუცილებელი ინგრედიენტი.
9. ხმელი სუნელი. უნივერსალური ნარევი თითქმის ყველა კერძისთვის.
10. სვანური მარილი. სურნელოვანი მარილი ნივრითა და ბალახებით სვანეთიდან.
11. ტყემალი. მჟავე-ტკბილი სოუსი; მწვანე — ხორცისთვის, წითელი — ყველაფრისთვის.
12. აჯიკა. ნამდვილი მეგრული აჯიკა სიცხარის მოყვარულებისთვის.
ტკბილეული
13. ჩურჩხელა. ყველაზე ცნობადი ქართული სუვენირი. აირჩიეთ ბუნებრივი ფერისა და ბევრი კაკლით; რამდენიმე თვე ინახება.
14. მწვანე კაკლის მურაბა. უჩვეულო, სურნელოვანი, შავი მურაბა მთელი კაკლით.
15. ფეიხოას ან ლეღვის მურაბა. კარგი არჩევანი აჭარიდან და დასავლეთ საქართველოდან.
16. გოზინაყი. თაფლიანი კაკალი, განსაკუთრებით საახალწლოდ.
17. მთის თაფლი. სვანეთიდან, რაჭიდან ან მთიანი აჭარიდან — იყიდეთ მეფუტკრეებისგან.
18. ტყლაპი. ტკბილი ან მჟავე ხილის ფურცლები.
ყველი და სხვა
19. შებოლილი სულგუნი ან თუშური გუდა. მაგარი და შებოლილი ყველი გზას უკეთ უძლებს; სთხოვეთ ვაკუუმში შეფუთვა.
20. კაკალი და ჩირი. ქართული კაკალი ახალი და სურნელოვანია, ხურმის ჩირი კი კავკასიის გარეთ იშვიათობაა.
სად ვიყიდოთ
- დეზერტირების ბაზარი თბილისში — სანელებლების, ჩურჩხელის, კაკლის, ჩირის, ყველისა და თაფლის საუკეთესო არჩევანი სამართლიან ფასად.
- ცენტრალური ბაზრები ქუთაისში, ბათუმში, თელავსა და ზუგდიდში.
- მარნები — ღვინო და ჭაჭა პირდაპირ მწარმოებლისგან.
- ღვინის სპეციალიზებული მაღაზიები — ღვინისა და ბრენდისთვის.
- სუპერმარკეტები — ბოლო წუთის შეფუთული საჩუქრებისთვის.
- აეროპორტის duty free — ღვინო, ჭაჭა და ბრენდი ხელბარგში სითხის შეზღუდვის გარეშე.
როგორ წავიღოთ
- სითხეები მინაში (ღვინო, ჭაჭა, სოუსები, მურაბა) — მხოლოდ ჩაბარებულ ბარგში, ტანსაცმელში ან დამცავ პაკეტებში გახვეული.
- სანელებლები — ორმაგ პარკებში.
- ჩურჩხელა — ქაღალდში ან აპკში.
- ყველი — ვაკუუმში და მხოლოდ თუ თქვენი ქვეყანა ნებას რთავს.
- ხორცი და ძეხვეული — ბევრ ქვეყანაში აკრძალულია.
საბაჟო წესები
წესები ქვეყანაზეა დამოკიდებული. ზოგადად:
- უმეტეს ქვეყანაში უბაჟოდ ერთ ზრდასრულზე 1–2 ლიტრი მაგარი ალკოჰოლი და რამდენიმე ლიტრი ღვინოა დაშვებული;
- ევროკავშირსა და ზოგ სხვა ქვეყანაში ხორცისა და რძის პროდუქტის შეტანა აკრძალულია;
- თაფლი, კაკალი, ტკბილეული და სანელებლები, როგორც წესი, მცირე რაოდენობით დაშვებულია.
მოგზაურობამდე შეამოწმეთ თქვენი ქვეყნის საბაჟოს ვებგვერდი.
საჩუქრები ბიუჯეტის მიხედვით
- 20 ლარამდე: რამდენიმე ჩურჩხელა, სანელებლების პარკი, სვანური მარილის ქილა, ტყემლის ბოთლი.
- 20–60 ლარი: კარგი ქვევრის ღვინო, მწვანე კაკლის მურაბა, მთის თაფლი, გოზინაყის ყუთი.
- 60 ლარიდან: დავარგებული ჭაჭა ან 10 წლის ბრენდი სასაჩუქრე ყუთში, ერთი მარნის ღვინის ნაკრები, პატარა თიხის ქვევრი-სუვენირი.
ბოლო წუთის საყიდლები
თუ დრო არ გაქვთ, აეროპორტის duty free-ში ღვინოს, ჭაჭას, ბრენდსა და ჩურჩხელას იპოვით, თუმცა ფასები ქალაქზე მაღალია. ჯობია ძირითადი საყიდლები ბაზარზე ან მარანში გააკეთოთ, აეროპორტში კი მხოლოდ დაგვიანებული საჩუქრები იყიდოთ.
მოკლედ
კლასიკური ნაკრები: ბოთლი ქვევრის ღვინო, ბოთლი ჭაჭა ან ბრენდი, ჩურჩხელა, უცხო სუნელი, სვანური მარილი და ტყემალი. დაამატეთ მწვანე კაკლის მურაბა და მთის თაფლი — და საქართველო თქვენს სამზარეულოში დიდხანს დაიდებს ბინას.
