თბილისში ისტორია ყველა ქუჩაზე ჩანს, მაგრამ იმის გასაგებად, საიდან გაჩნდა ეს ეკლესიები, ციხეები და ტრადიციები, მუზეუმებში შესვლა ღირს. ისინი პარიზისა და ლონდონის მსგავსად უზარმაზარი არ არის, სამაგიეროდ ძალიან კონცენტრირებულია: ერთ დღეში შეგიძლიათ ნახოთ უძველესი ოქრო, შუა საუკუნეების ხატები, ფიროსმანის ნახატები და მთელი სოფელი ღია ცის ქვეშ. გეტყვით, რომელი მუზეუმები აირჩიოთ და რა ეძებოთ მათში.
საქართველოს ეროვნული მუზეუმი
ეროვნული მუზეუმის მთავარი შენობა (სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმი) რუსთაველის გამზირზეა. ეს საუკეთესო ადგილია, რომ ორიოდე საათში ქვეყნის ისტორია გაიგოთ.
რა ვნახოთ:
- არქეოლოგიური განძი — მუზეუმის მთავარი მარგალიტი. აქ ინახება ძველი კოლხეთისა და იბერიის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ოქროსა და ვერცხლის სამკაულები: უნატიფესი დიადემები, საყურეები, ყელსაბამები, თასები. სწორედ ამ ოქროს უკავშირებენ ოქროს საწმისისა და არგონავტების მითს. ათასობით წლის წინ მცხოვრები ოსტატების ნამუშევრების სინატიფე გაოცებს.
- პალეონტოლოგია და უძველესი ადამიანები — ექსპოზიცია დმანისის აღმოჩენებზე, სადაც აფრიკის გარეთ ერთ-ერთი უძველესი ადამიანების ნაშთები აღმოაჩინეს, დაახლოებით 1,8 მილიონი წლის.
- საბჭოთა ოკუპაციის დარბაზი — საბჭოთა ხელისუფლების, რეპრესიებისა და დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ისტორია. მძიმე, მაგრამ მნიშვნელოვანი ექსპოზიცია.
- ბუნების ისტორია და ეთნოგრაფიული კოლექციები.
რჩევა: მუზეუმს 2–3 საათი დაუთმეთ. განძზე შეიძლება ცალკე ბილეთი იყოს საჭირო — დააზუსტეთ.
ეროვნული გალერეა
ეროვნული გალერეა (დიმიტრი შევარდნაძის სახელობის) ასევე რუსთაველის გამზირზეა. აქ მეცხრამეტე-მეოცე საუკუნეების ქართული ფერწერის საუკეთესო კოლექციაა თავმოყრილი.
მთავარი: ნიკო ფიროსმანის დარბაზი — ყველაზე საყვარელი ქართველი მხატვრის. მისი გულუბრყვილო ნახატები შავ მუშამბაზე — ქეიფები, ცხოველები, ვაჭრები, მსახიობი მარგარიტა — საქართველოს სიმბოლოდ იქცა. აქვეა ლადო გუდიაშვილის, დავით კაკაბაძის, ელენე ახვლედიანისა და სხვა ოსტატების ნამუშევრები.
შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი
ძველ ქალაქში მდებარე მუზეუმი საქართველოს ერთ-ერთ ყველაზე ძვირფას კოლექციას ინახავს — შუა საუკუნეების ხელოვნების განძს: ხატები ოქროსა და ვერცხლის მოჭედილობით, ჭედური ხელოვნება, მინანქარი, საეკლესიო ნივთები. განსაკუთრებით ცნობილია ქართული ტიხრული მინანქარი — შუა საუკუნეების ოსტატების ნატიფი ნამუშევარი. თუ საქართველოს ქრისტიანული კულტურა გაინტერესებთ — ეს აუცილებელი მუზეუმია.
ღია ცის ქვეშ ეთნოგრაფიული მუზეუმი
გიორგი ჩიტაიას სახელობის მუზეუმი ვაკის თავზე, ფერდობზე, კუს ტბასთან ახლოსაა. დიდ ტყიან ტერიტორიაზე დგას საქართველოს სხვადასხვა კუთხის ნამდვილი ტრადიციული სახლები: სვანური კოშკები, მეგრული ხის სახლები, კახური მარნები, მთის ნაგებობები. შიგნით საყოფაცხოვრებო ნივთები, იარაღები და ჭურჭელია.
ეს საუკეთესო გზაა სწრაფად გასაგებად, რამდენად განსხვავებულად ცხოვრობდნენ ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში. პლუს — ჩრდილიანი პარკი და ზაფხულში სიგრილე. მოსახერხებელია კუს ტბის საბაგიროსთან შეთავსება.
თბილისის ისტორიის მუზეუმი (ქარვასლა)
მუზეუმი ძველ ქალაქში, ძველ ქარვასლაშია. ექსპოზიცია დედაქალაქის ისტორიას მოგვითხრობს — დაარსებიდან მეოცე საუკუნემდე: ძველი ქალაქის მაკეტები, ხელობები, კოსტიუმები, ყოფა. თავად შენობაც საინტერესოა — ოდესღაც აქ აბრეშუმის გზის ვაჭრები ჩერდებოდნენ.
სხვა საინტერესო მუზეუმები
- დმანისი და მცხეთის მუზეუმები — არქეოლოგიაში უფრო ღრმად ჩასაძირად.
- ფიროსმანის სახლ-მუზეუმი — მხატვრის ცხოვრებასთან დაკავშირებული პატარა მუზეუმი.
- ხალიჩებისა და ქსოვილების მუზეუმი და პატარა კერძო გალერეები ძველ ქალაქსა და სოლოლაკში.
- „ფაბრიკა" და სხვა კრეატიული სივრცეები — თანამედროვე ხელოვნება, გამოფენები და სტრიტ-არტი.
პრაქტიკული რჩევები
- დასვენების დღე. ბევრი სახელმწიფო მუზეუმი ორშაბათობით დაკეტილია — შეამოწმეთ განრიგი.
- ბილეთები. ფასები დაბალია, სტუდენტებისთვის ფასდაკლებაა. ექსკურსიები და აუდიოგიდები დამატებით იხდება.
- ენები. მთავარ მუზეუმებში წარწერები ქართულ და ინგლისურ ენებზეა, ზოგჯერ რუსულადაც.
- ფოტო. ჩვეულებრივ ციმციმის გარეშე ნებადართულია, მაგრამ ზოგ დარბაზში (განძი) შეზღუდვები შეიძლება იყოს.
- გაერთიანებული ბილეთები. ეროვნული მუზეუმი რამდენიმე მუზეუმს აერთიანებს — ზოგჯერ საერთო ბილეთის ყიდვა უფრო ხელსაყრელია.
ერთი დღის გეგმა
- 10:00 — ეროვნული მუზეუმი რუსთაველზე: განძი და ოკუპაციის დარბაზი.
- 13:00 — სადილი რუსთაველზე ან სოლოლაკში.
- 14:30 — ეროვნული გალერეა და ფიროსმანი.
- 16:30 — ხელოვნების მუზეუმი ძველ ქალაქში.
- საღამო — სეირნობა ძველ ქალაქში.
ეთნოგრაფიული მუზეუმი და კუს ტბა ცალკე ნახევარ დღეს დაუთმეთ.
ბავშვებთან ერთად
ბავშვებისთვის ჩვეულებრივ ყველაზე საინტერესოა:
- ღია ცის ქვეშ ეთნოგრაფიული მუზეუმი — შეიძლება სახლებში შესვლა და ტყეში სეირნობა;
- კოლხეთის ოქრო — ბრწყინვალე განძი ყველას მოსწონს;
- პალეონტოლოგია და დმანისის უძველესი ადამიანები.
მოკლედ
თუ ცოტა დრო გაქვთ, აირჩიეთ ეროვნული მუზეუმი კოლხეთის ოქროთი და ეროვნული გალერეა ფიროსმანით — ორივე რუსთაველის გამზირზეა. თუ მეტი — დაამატეთ ხელოვნების მუზეუმის შუა საუკუნეების განძი და სეირნობა ღია ცის ქვეშ ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. ამის შემდეგ საქართველო გაცილებით გასაგები გახდება.
