საქართველო ღვინითა და ჭაჭით არის ცნობილი, მაგრამ ადგილობრივები ბევრ სხვა რამესაც სვამენ. ხინკალს ცივ ლუდს აყოლებენ, ბავშვებს მწვანე ტარხუნას უკვეთავენ, სუფრის შემდეგ დილით კი ბორჯომით „შველიან" თავს. თუ მაგარ სასმელს არ სვამთ ან უბრალოდ მრავალფეროვნება გინდათ, ეს სტატია თქვენთვისაა.
ქართული ლუდი
ლუდს საქართველოში დიდი ხანია ხარშავენ, თუმცა სამრეწველო ლუდი მასობრივად მეოცე საუკუნის მეორე ნახევარში გავრცელდა. დღეს ნებისმიერ სუპერმარკეტსა და რესტორანში რამდენიმე ადგილობრივი ბრენდია — ღია ლაგერები, ნაფილტრი და მუქი ლუდი. ეს კლასიკური ევროპული სტილებია, მსუბუქი და გამაგრილებელი, რომლებიც ნოყიერ ქართულ საჭმელს კარგად უხდება.
რას დავაყოლოთ. ლუდი ხინკლის, მწვადის, შემწვარი სულგუნისა და მარილიანი საუზმეულის საუკეთესო მეწყვილეა. ბევრი ქართველი დარწმუნებულია, რომ ხინკალს სწორედ ლუდი სჭირდება, ღვინო კი სუფრისთვისაა.
კრაფტი. ბოლო წლებში თბილისში პატარა სახარშები და კრაფტ-ბარები გაიხსნა. იქ შეგიძლიათ გასინჯოთ IPA, სტაუტი და ექსპერიმენტები ადგილობრივი ინგრედიენტებით — მაგალითად, ქართული ბალახებითა ან ხილით.
ფასები. ადგილობრივი ლუდის ბოთლი მაღაზიაში 2–5 ლარი ღირს, ბარში ჭიქა — 5–10 ლარი, კრაფტი უფრო ძვირია.
მთის ლუდი — დღესასწაულების სასმელი
ფშავში, ხევსურეთსა და თუშეთში დღესაც ხარშავენ ტრადიციულ ლუდს. ეს მაღაზიის სასმელი კი არა, რიტუალის ნაწილია: მას ქერისგან დიდ ქვაბებში ამზადებენ ხატობისთვის, ქორწილისა და ქელეხისთვის და საერთო ჭურჭლიდან ასხამენ. ტურისტს მისი გასინჯვა მხოლოდ მაშინ შეუძლია, თუ სოფლის დღესასწაულს დაესწრება ან სასტუმრო სახლის მასპინძელი გაუმასპინძლდება. თუ ასე მოხდა — ეს დიდი პატივია.
ლაღიძის წყლები
საქართველოს მთავარი უალკოჰოლო სიამაყე ლაღიძის წყლებია. მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ქუთაისელმა ფარმაცევტმა მიტროფანე ლაღიძემ ხილისა და ბალახების ნატურალური სიროფებით ლიმონათების დამზადება დაიწყო. მოგვიანებით მისი წყლები მთელ საბჭოთა კავშირში გახდა ცნობილი, თბილისში კი რუსთაველის გამზირზე წლების განმავლობაში მუშაობდა კაფე, სადაც მათ სიფონებიდან ასხამდნენ.
ყველაზე პოპულარული გემოები:
- ტარხუნა — ნათელი მწვანე, ტარხუნის არომატით, ყველაზე ცნობადი ქართული ლიმონათი.
- მსხალი — ტკბილი და რბილი, ბავშვების საყვარელი.
- ნაღების — ვანილისა და ნაღების გემოთი.
- შოკოლადის — უჩვეულო და ძალიან ტკბილი.
- ლიმონის, მანდარინის, ალუბლის, მარწყვის და სხვა.
ლაღიძის წყლები თითქმის ყველგან იყიდება მინის ბოთლებში. ზოგ კაფეში დღესაც თქვენს თვალწინ ურევენ სიროფს გაზიან წყალს — ასე გემო უფრო სუფთაა. აუცილებლად გასინჯეთ ტარხუნა ხაჭაპურთან ერთად.
მინერალური წყლები
საქართველო მინერალური წყაროებით ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ქვეყანაა. რესტორანში თითქმის ყოველთვის გკითხავენ: „ჩვეულებრივი თუ გაზიანი?" — და გაზიანი ადგილობრივი მინერალური წყალი იქნება.
- ბორჯომი. ყველაზე ცნობილი ქართული მინერალური წყალი მტკვრის ხეობაში მდებარე ბორჯომიდან. ოდნავ მლაშეა, დამახასიათებელი გემოთი. მას კუჭის სიმძიმისა და სუფრის შემდეგ სვამენ. ბორჯომის პარკში შეგიძლიათ წყაროდან თბილი გაზიანი წყალი დალიოთ.
- ნაბეღლავი. ბორჯომზე რბილია და ნაკლებად მლაშე, საჭმელს კარგად უხდება.
- საირმე. მინერალური წყალი იმერეთის კურორტ საირმიდან.
- ლიკანი და ბორჯომის რეგიონის სხვა წყლები.
რჩევა: თუ ბორჯომი ძალიან მლაშეა თქვენთვის, ნაბეღლავი სცადეთ.
ჩაი და ყავა
საქართველოში ჩაის მეცხრამეტე საუკუნიდან მოჰყავთ, განსაკუთრებით გურიაში, აჭარასა და სამეგრელოში. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ პლანტაციები დაკნინდა, მაგრამ ახლა მცირე საოჯახო მეურნეობები ქართულ ჩაის აცოცხლებენ. აჭარასა და გურიაში ჩაის პლანტაციების ნახვაც შეიძლება.
ყავასაც ბევრს სვამენ — ჯეზვეში მოხარშული თურქული ყავიდან თბილისისა და ბათუმის სფეშელთი-ყავახანებამდე.
მაწონი
მაწონი ქართული რძის ნაწარმია, სქელ იოგურტს ჰგავს. საუზმეზე თაფლით ჭამენ, სიცხეში წყლით აზავებენ და სოუსებშიც იყენებენ. მთაში შეგიძლიათ ძროხის ან ცხვრის რძის შინაური მაწონი გასინჯოთ.
რა წავიღოთ სახლში
- რამდენიმე ბოთლი ლაღიძის წყალი — ტარხუნა და მსხალი (ჩაბარებულ ბარგში, კარგად შეფუთული).
- ბორჯომი — თუ სახლშიც გინდათ „ქართული ეფექტი".
- გურული ან აჭარული ჩაი — მსუბუქი და უჩვეულო საჩუქარი.
- ლიმონათის სიროფები, თუ მაღაზიაში იპოვით.
მოკლედ
ღვინოზე ნუ გაჩერდებით. ხინკალს ცივი ლუდი დააყოლეთ, ხაჭაპურს — ტარხუნა, ბორჯომი პირდაპირ წყაროდან დალიეთ და აჭარაში ქართული ჩაი გასინჯეთ. ხოლო თუ მთის დღესასწაულზე მიგიწვევენ და ლუდს დაგისხამენ — დათანხმდით: ასეთს ვერცერთ მაღაზიაში ვერ იყიდით.
