თბილისიდან დასავლეთით, ერთი საათის სავალზე, შიდა ქართლია — რამდენიმე ადგილით, რომლებიც ერთ დატვირთულ მოგზაურობაში ადვილად ერთიანდება. კლდეში გამოკვეთილი უფლისციხე საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. ახლოს არის გორი თავისი ციხითა და საკამათო, მაგრამ საინტერესო სტალინის მუზეუმით. სამხრეთით, ხეობაში კი მეთერთმეტე საუკუნის ფრესკებიანი ატენის სიონი იმალება. ყველაფრის ნახვა ერთ დღეშია შესაძლებელი.
უფლისციხე — ქალაქი კლდეში
უფლისციხე მტკვრის მაღალ ნაპირზე, გორიდან დაახლოებით 10 კილომეტრში მდებარე კლდის ქალაქია. აქ ადრეული რკინის ხანიდან ცხოვრობდნენ, ქალაქის აყვავება კი ქრისტიანობის მიღებამდელ ეპოქას დაემთხვა, როცა აქ წარმართული ტაძრები იდგა. მოგვიანებით უფლისციხე სავაჭრო გზების მნიშვნელოვანი პუნქტი გახდა, შუა საუკუნეებში კი თანდათან დაცარიელდა.
რა ვნახოთ:
- მთავარი ქუჩა — კლდეში გამოკვეთილი გზა ქალაქის ცენტრისკენ.
- დარბაზები და საცხოვრებლები — გამოკვეთილი ჭერით, რომელიც ხის კოჭებს ბაძავს, ნიშებითა და სვეტებით.
- ე.წ. თამარის დარბაზი — კომპლექსის ერთ-ერთი უდიდესი და ულამაზესი დარბაზი.
- „თეატრი" — ნახევარწრიული საფეხურებით.
- აფთიაქი, მარნები და ღუმელები.
- უფლისწულის ეკლესია — მეცხრე-მეათე საუკუნეების ბაზილიკა თავად მწვერვალზე, ველის საუკეთესო ხედით.
- საიდუმლო გვირაბი — ქალაქიდან მდინარემდე, რომლითაც ალყის დროს წყალი მიჰქონდათ.
რჩევები:
- ტერიტორიაზე ბევრი სრიალა ქვა და საფეხურია — საჭიროა კარგძირიანი ფეხსაცმელი.
- ზაფხულში ძალიან ცხელა და ჩრდილი თითქმის არ არის — დილით მოდით და წყალი წაიღეთ.
- დათვალიერებას 1,5–2 საათი სჭირდება.
- ბილეთი ფასიანია, სალაროსთან აუდიოგიდის აღება ან გიდის დაქირავება შეიძლება.
გორი
გორი შიდა ქართლის ადმინისტრაციული ცენტრია ხანგრძლივი ისტორიით, მაგრამ ტურისტების უმეტესობისთვის ის იოსებ სტალინის დაბადების ადგილად არის ცნობილი.
სტალინის მუზეუმი
მუზეუმი ცენტრში დიდ შენობას იკავებს: პირადი ნივთები, ფოტოები, საჩუქრები და დოკუმენტები. ახლოს, ქვის პავილიონის ქვეშ, დგას პატარა სახლი, სადაც სტალინი დაიბადა, და მისი ჯავშნიანი ვაგონი.
გაითვალისწინეთ: ექსპოზიცია დიდწილად საბჭოთა ხედვას ინარჩუნებს და რეპრესიებზე თითქმის არაფერს ყვება. საქართველოში სტალინისადმი დამოკიდებულება არაერთგვაროვანია.
გორის ციხე
გორისციხე ქალაქის ცენტრში, ბორცვზე დგას, გორისა და მთების პანორამით. ასვლა მოკლეა, შესვლა უფასო. ბორცვის ძირში 2008 წლის ომში დაღუპულთა მემორიალია.
ატენის სიონი
გორიდან სამხრეთით 10–12 კილომეტრში, მდინარე ტანას თვალწარმტაც ხეობაში, დგას ატენის სიონი. მეშვიდე საუკუნეში აგებული ტაძარი ადრეული შუა საუკუნეების ქართული არქიტექტურის შედევრად ითვლება, შიგნით კი მეთერთმეტე საუკუნის ფრესკებია — საქართველოში ერთ-ერთი საუკეთესო.
ატენის ხეობა ღვინითაც არის ცნობილი: აქ ადგილობრივი ჯიშებისგან მსუბუქ თეთრ, მათ შორის ცქრიალა ღვინოს აყენებენ.
როგორ მივიდეთ
- მატარებელი თბილისიდან გორამდე — დაახლოებით ერთი საათი.
- მარშრუტკა მეტრო დიდუბიდან — დაახლოებით ერთი საათი, ხშირი რეისებით.
- ტაქსი უფლისციხემდე — გორიდან წასვლა-მოსვლით, ლოდინით; ფასზე წინასწარ შეთანხმდით.
- ტური ან მძღოლი მთელი დღით — ყველაზე მოსახერხებელია.
- მანქანით — თბილისი–ქუთაისის კარგი მაგისტრალით.
მარშრუტის მაგალითი
- 9:00 — თბილისიდან გასვლა.
- 10:15 — უფლისციხე, 1,5–2 საათი.
- 12:30 — სადილი გორში.
- 13:30 — სტალინის მუზეუმი და ციხე.
- 15:30 — ატენის სიონი.
- 17:30 — დაბრუნება თბილისში.
სად ვჭამოთ
გორში რამდენიმე ქართული რესტორანია, უფლისციხესთან — პატარა კაფე. გასინჯეთ ადგილობრივი პური, ყველი და ატენის ღვინო. სეზონზე გზისპირას ხილს ყიდიან — შიდა ქართლი ვაშლითა და ატმით არის ცნობილი.
როდის წავიდეთ
გაზაფხული და შემოდგომა საუკეთესოა. ზაფხულში უფლისციხეში დილით მოდით. ზამთარში შეიძლება ცივა და ქარიანი იყოს, მაგრამ ტურისტები თითქმის არ არიან.
რა წავიღოთ
- მოხერხებული ფეხსაცმელი უფლისციხის სრიალა ქვებისთვის;
- წყალი და ქუდი — ზაფხულში აუცილებელია;
- ნაღდი ფული ტაქსისა და პატარა კაფეებისთვის;
- თავსაფარი ან მოსასხამი ატენის სიონში შესასვლელად.
მოკლედ
ერთ დღეში გაივლით სამი ათასი წლის კლდის ქალაქის ქუჩებს, ნახავთ სტალინის ვაგონს და შუა საუკუნეების ფრესკებით დატკბებით მყუდრო ხეობაში. ისტორიის მოყვარულთათვის ეს თბილისიდან ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი მოგზაურობაა.
